Links, handig?

Gisteren was het weer zo ver: linkshandigendag! Feest dus voor de grofweg 15% van de wereldbevolking. Maar linkshandig zijn is niet altijd reden tot feest geweest. Zo dacht men in de middeleeuwen heksen te kunnen veroordelen aan de hand van hun linker handvoorkeur en nog aan het einde van de negentiende eeuw verkondigde de Italiaanse criminoloog Cesare Lombroso dat linkshandigheid aanzienlijk vaker voorkomt bij criminelen en zwakzinnigen. Waarom mensen links- of rechtshandig zijn is al sinds mensenheugenis in mysteriën gehuld, en er zijn in de loop der jaren talloze creatieve verklaringen geopperd.

Gesneuveld in zwaardgevechten

Zo heeft men lang gedacht dat links- en rechtshandigheid vroeger even vaak voorkwam maar dat linkshandigen tijdens zwaardgevechten in de middeleeuwen in het nadeel waren. Ze hielden hun zwaard namelijk met links vast en hun schild met rechts, wat het voor de vijand makkelijk maakte het hart te raken. De meerderheid van de linkshandigen zou dan ook in deze strijdvelden gesneuveld zijn. Later bleek dat de handvoorkeur niet puur genetisch bepaald is (alhoewel het in sommige families vaker voorkomt dan anderen) en werd deze verklaring verworpen.

linkerhanden3Linkshandig door testosteron

In 1970 kwam de neuroloog Norman Geschwind met een verklaring die plausibeler leek en langer stand hield. Hij suggereerde dat hoge levels van het hormoon testosteron in de baarmoeder van zwangere vrouwen leidde tot een kleine mutatie in het brein waardoor de organisatie van de hersenhelften veranderd. Iets wat deze theorie leek te onderbouwen was het feit dat mannen iets vaker linkshandig zijn dan vrouwen.

Verschil in hersenhelften

De Franse arts Broca zat qua verklaring het dichtst bij hoe er tegenwoordig over linkshandigheid wordt gedacht. Hij kreeg in zijn praktijk te maken met patiënt ‘Tan’, die gesprekken wel kon verstaan maar zelf niet kon praten. Toen deze patiënt overleed bestudeerde Broca zijn hersenen en zag dat er een tumor in de linker frontale cortex zat. Het gebied waarvan men nog steeds vermoed dat het ons taalcentrum herbergt.

En vandaag de dag vermoed men nog steeds dat het verschil tussen links- en rechtshandigen te verklaren is door een verschil tussen onze twee hersenhelften. De linkerhelft stuurt de rechterkant van ons lichaam aan en de rechterhelft stuurt onze linkerzijde aan. Deze hersenhelften zijn niet helemaal gelijk, zo is de linkerhersenhelft dominant als het gaat om spraak. Het spraakcentrum is bij 95% van alle rechtshandigen gelegen in de linkerhersenhelft, terwijl dit centrum bij ongeveer de helft van de linkshandigen links te vinden is.

Omdat deze theorie niet helemaal waterdicht is gebleken (er zijn dus linkshandigen zijn waarbij het spraakcentrum ook links zit) gaat men er vanuit dat handvoorkeur mede door omgevingsfacturen bepaald wordt. Kinderen worden wellicht door culturele aspecten of door het voorbeeld dat ouders geven links- of rechtshandig. Ook erfelijkheid zou een rol kunnen spelen want door de jaren heen is gebleken dat linkshandigheid in bepaalde families verdacht vaak voorkomt. Het blijft vooralsnog dus een mysterie..

H. Merckelbach, R. van Gelder, Dichotomanie, links en rechts in de psychologie, Skepter, 1995, S. Gazzaniga, R. Ivry, G. Mangun, Cognitive Neuroscience, W. W. Norton & Company, 2009
Afbeelding: M.C. Escher
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s