Over afkloppen en ander bijgeloof

good-luck-1081636-mBijgelovigheid laat mensen hele vreemde dingen doen: om ladders heen lopen, zout over de schouder strooien, spugen én misschien wel de populairste: ongeluk afkloppen op hout. Iedereen kent wel iemand met deze tic, niet zelden iemand met gewoon goed gezond verstand. Waarom zouden deze weldenkende mensen in de veronderstelling zijn dat ze ‘kwaad’ over zich afroepen als ze niet op hout kloppen?

Magie of psychologie

Opscheppen dat je al 20 jaar schadevrij rijdt doet je de rit naar huis vrezen. Het zal je toch gebeuren… Even op hout kloppen zou de kans verkleinen dat er tijdens deze rit iets gebeurd. Op magische wijze. Psychologisch onderzoek naar deze gewoonte liet zien dat het effect van deze gewoonte niet magisch, maar logisch is. Dénken aan een eventueel ongeluk maakt je ongerust en gespannen. De ietwat kinderlijke gedachte dat je dit risico ‘afklopt’ maakt dat wij deze gedachte radicaal verbannen en de autorit weer ontspannen tegemoed zien. Een beetje te vergelijken met problemen van je af schrijven.

Niet zomaar kloppen

Het kloppen moet dan trouwens wel van boven naar beneden gebeuren, en niet van beneden naar boven. Tijdens een onderzoek gepubliceerd in het Journal of Experimental Psychology werden middelbare scholieren gevraagd zichzelf te jinxen door hardop te zeggen dat zij deze winter zeker geen auto ongeluk zouden krijgen. Een even grote groep andere studenten werd dit niet gevraagd. Naderhand werd aan beide groepen gevraagd hoe groot zij de kans achten dat zij deze winter een auto ongeluk zouden krijgen. De groep die zichzelf hadden moeten jinxen achten de kans hierop zoals verwacht groter dan de groep die zichzelf niet gejinxt had. Maar hierna ging het onderzoek verder.

Onder het mom van ‘het hoofd even legen voor de volgende vragen’ werden de studenten die zichzelf gejinxt hadden gevraagd even op de houten tafel voor hen te kloppen. Sommigen moesten aan de onderkant van de tafel kloppen (een gebaar richting het eigen lichaam) en sommigen moesten aan de bovenkant kloppen waarmee ze een gebaar weg van het lichaam maakten. Toen hen later wederom werd gevraagd naar de waarschijnlijkheid van een ongeluk bleek dat de groep die ‘naar zichzelf toe’ hadden geklopt zelfs meer bezorgd was dan de groep die helemaal niet op hout had geklopt. Dit en hierop volgend onderzoek heeft uitgewezen dat wij van boven naar beneden kloppen omdat dit een afwerende beweging is waarmee ongeluk wordt weggeduwd. Een fenomeen dat in meerdere culturen voorkomt. Dit zou ook verklaren waarom we spugen en zout van ons wegstrooien. Een aantrekkende beweging maken (richting het lichaam) zou ongeluk aantrekken.

Bijgeloof dat wel werkt

klavertje4

Het lijkt echter niet waarschijnlijk dat je gelukt kunt aantrekken of afstoten. Wat verrassend genoeg wel lijkt te werken is het bij je dragen van een good luck charm! Onderzoekers ontwikkelden experimenten en stonden toe dat deelnemers een geluksbrenger meenamen. Deelnemers zonder geluksbrenger werden verdeeld in twee groepen. De eerste groep werd verteld dat er voor hen geduimd werd en de tweede groep ging zonder enig vorm van gelukswens het experiment in. Er werd getest op handigheid, geheugen, het oplossen van anagrammen en het spelen van golf. De uitslag wees uit dat de mensen die zich gesteund voelden door enige vorm van geluk beter gepresteerd hadden dan de mensen die geen bijgelovige gedachten hadden gehad! Opzoek dus naar dat klavertje vier!!

Reversing One's Fortune by Pushing Away Bad Luck. Zhang Y, Risen JL, Hosey C. http://news.discovery.com/human/make-your-own-luck.htm
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s