Over stress

Dat het werkklimaat in Nederland niet helemaal spanningsvrij is moge duidelijk zijn. Veel mensen denken dat stress iets van de laatste tijd is maar niets is minder waar.

De eerste stress experimenten

De eerste stressexperimenten werden al rond 1920 uitgevoerd door de Amerikaanse fysioloog Walter Cannon. Hij stelde mensen en dieren in een laboratorium bloot aan allerlei belastende omstandigheden zoals het hebben van een laag bloedsuikergehastress meterlte, kou of zuurstofgebrek (van ethische commissies hadden ze nog niet gehoord). Tijdens deze experimenten observeerde hij de fysiologische reacties. Zo’n twintig jaar later ontwikkelde de fysioloog Hans Selye de term stress maar door taalverwarringen is deze term eigenlijk verkeerd gekozen. De letterlijke betekenis van het woord stress is eigenlijk de kracht die op iets (ons lichaam in dit verband) wordt uitgeoefend. Wat Selye bedoelde was het woord strain wat vertaald kan worden als onze lichamelijke en geestelijke reactie op die kracht.

Wat stress precies is?

Stress is (ondanks de vervelende bijsmaak die het woord heeft) daarom ook niet per definitie slecht. Het is gewoon een reactie (adaptatie) van ons lichaam om een uitdaging het hoofd te bieden. Om dit te bereiken zetten de hersenen twee systemen in werking. Het eerste systeem wordt door activerende zenuwen in werking gezet: onze bloeddruk en hartslag gaan omhoog, de pupillen verwijden zich, ons bloed wordt onttrokken aan de organen en naar de spieren gestuurd. Het tweede systeem wordt in gang gezet door ons hormonale systeem. De hypofyse (erwt-vormig kliertje in onze hersenen) geeft onze bijnieren opdracht het stresshormoon cortisol aan te maken. Cortisol laat de bloedsuikerspiegel stijgen en geeft de stofwisseling een boost zodat er voldoende energie vrijkomt om het op een rennen, of vluchten te zetten. Allemaal bijzonder handig wanneer we een inbreker betrappen of onverhoopt oog in oog met een leeuw komen te staan maar helaas treed dit proces ook in werking bij bedreigingen van psychische aard; bij het oog in oog komen te staan met een zaal vol publiek bijvoorbeeld.

Als stress een probleem wordt

Wanneer stress schadelijk wordt? Als de aanpassingen die het lichaam maakt als reactie op de stressstimulus chronisch worden en dus voortduren wanneer de uitdagende situatie voorbij is. Het is daarom zaak aandacht te besteden aan een herstelperiode na een stresservaring. Onvoldoende herstel kan leiden tot een optelsom van stresseffecten. Dieronderzoek heeft uitgewezen dat effecten van stress soms nog dagen in het lichaam terug te vinden zijn. Deze stapelen zich op en zorgen voor een ‘kort lontje’.

Wat doen we eraan?

Toe aan wat ontspanning? Meta-analyses van van der Klink e.a. (2001) hebben laten zien dat het toepassen van progressieve relaxatietechnieken een meetbaar positief effect hebben op fysiologische reacties en psychische symptomen van spanning. Ook werkomstandigheden werden na zo’n sessie als positiever ervaren. Klinkt dit je goed in de oren?

Bij progressieve relaxatie is het de bedoeling dat je vanuit een comfortabele houding je verschillende spiergroepen spant en vervolgens ontspant. Je begint bijvoorbeeld bij je linkerbeen die je in zijn geheel voor zo’n 5 tot 10 seconden aanspant. Hierna laat je los en concentreer je je op het fijne gevoel in dat been. Vervolgens richt je je op je kuitspieren die aan- en ontspant, vervolgens je spieren in je bovenbeen en daarna je bilspier. Op deze manier ga je al je lichaamsdelen af. Men vermoed dat vanuit een ontspannen houding een positievere perceptie ontstaat op de buitenwereld. Relaxatietraining wordt niet alleen gebruikt om cliënten meer ontspannen in de werkomgeving te laten functioneren maar wordt ook toegepast bij klachten als slapeloosheid en spanningshoofdpijn.

Bron: Bron: Schaufeli, W., & Bakker, A. (2007). De psychologie van arbeid en gezondheid (2e druk).
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s